Metoda bloków językowych

Dlaczego szkolne metody zawodzą

W szkole uczymy się języków trochę jak matematyki: poznaj regułę, zastosuj wzór, nie rób błędów. Spędzasz godziny nad tabelami odmian i listami słówek. A potem spotykasz rodzimego użytkownika i prawie nic nie rozumiesz.

Powód jest prosty. Podręczniki uczą uporządkowanej, sztucznej wersji języka, którą ludzie rzadko się posługują. Tak wygląda typowe podręcznikowe powitanie po angielsku:

– Good morning. How are you?
– I am fine, thank you. And you?

A to najczęściej usłyszysz wśród znajomych:

– Hey! How’s it going?
– Not bad, you?

Jeśli znasz tylko pierwszą wersję, brzmisz jak robot. I tracisz cenny czas na gramatykę, zamiast nabierać wyczucia języka.

Jak dzieci uczą się pierwszego języka

Dzieci nie zaczynają od gramatyki. Przez wiele miesięcy tylko słuchają, nie mówiąc ani słowa. Dorośli wokół nich mówią prosto i powtarzają te same rzeczy raz po raz. Krok po kroku dziecko zaczyna rozumieć, a potem mówić.

Jako dorośli możemy uczyć się w bardzo podobny sposób. Potrzebujemy tylko odpowiedniego inputu.

Co mówią badania o słuchaniu

Pod koniec lat 70. językoznawca Stephen Krashen opisał swoją hipotezę inputu: język przyswajamy, przyjmując dużo zrozumiałego dla nas materiału, głównie przez słuchanie. Najlepiej działa input zrozumiały, ale trochę powyżej naszego obecnego poziomu.

Nie musisz rozumieć każdego słowa. Jeśli śledzisz kontekst, sam odgadujesz znaczenie nowych słów. Gdy usłyszysz to samo słowo w różnych sytuacjach, zostanie ci w głowie, choć nigdy nie uczyłeś się go celowo.

Przyswajamy język w blokach, nie w pojedynczych słowach

Kiedy dużo słuchasz, zauważasz, że pewne połączenia słów pojawiają się ciągle, zawsze w tej samej formie. Nazywamy je blokami językowymi.

Wyobraź je sobie jako klocki. Klocek ma stały kształt i go nie zmieniasz. Po prostu używasz go tam, gdzie pasuje. Rodzimi użytkownicy robią dokładnie to samo: w większości sytuacji używają tych samych bloków, nie myśląc o gramatyce.

To nie jest nowy pomysł. Badania nad chunkingiem pokazują, że uczymy się lepiej, gdy przyswajamy informacje w małych, sensownych porcjach.

Czym dokładnie jest blok językowy?

Weźmy angielski blok of course (oczywiście). Możesz go używać w wielu sytuacjach, dokładnie w tej formie:

Are you coming tomorrow? – Of course!
Przyjdziesz jutro? – Oczywiście!

Wystarczy wiedzieć, co znaczy. A teraz wyobraź sobie, że budujesz niemiecki blok auf jeden Fall (na pewno) z pojedynczych słów: potrzebujesz właściwego znaczenia auf, właściwego przypadku, rodzaju słowa Fall i właściwej końcówki jeden. Naucz się go jako jednego bloku, a od razu możesz go użyć.

Kilka innych przykładów:

Trzy kroki metody bloków językowych

1. Słuchaj prawdziwych rozmów. Wybieraj dialogi rodzimych użytkowników dopasowane do twojego poziomu. Miej pod ręką transkrypcję i tłumaczenie, żeby mieć pewność, że dobrze zrozumiałeś.
2. Wyłapuj i rozumiej bloki językowe. Blok rozpoznasz, gdy słyszysz go raz po raz w różnych sytuacjach. Dobre materiały wyróżniają bloki i wyjaśniają znaczenie każdego z nich jako całości, a nie słowo po słowie.
3. Używaj bloków, kiedy mówisz. Mów do siebie albo rozmawiaj z partnerem językowym lub nauczycielem. Odpowiadaj na proste pytania na głos i przećwicz rozmowy, zanim je odbędziesz. Bloki, które słyszałeś, same przyjdą ci do głowy.

Jak zmieścić to w swoim dniu

Nie potrzebujesz godzin przy biurku. Słuchaj przy śniadaniu albo w drodze do pracy. Czytaj transkrypcję, kiedy myjesz zęby. Przećwicz kilka bloków na głos pod prysznicem. Trochę codziennie działa lepiej niż dużo raz w tygodniu.

Źródła

• Krashen, S. (1977). Some issues relating to the monitor model. In H. Brown, C. Yorio & R. Crymes (eds.), On TESOL ’77 (pp. 144–158). Washington, DC: TESOL.
• Jean, G. & Simard, D. (2011). Grammar teaching and learning in L2: Necessary, but boring? Foreign Language Annals, 44(3), 467–494.